रसुवा बाढीको वैज्ञानिक अध्ययन गर्न ७ सदस्यीय विज्ञ समिति गठन

काठमाडौँ: सरकारले रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको कारण र प्रभावबारे सूक्ष्म वैज्ञानिक अध्ययन गर्न सात सदस्यीय उच्चस्तरीय विज्ञ समिति गठन गरेको छ। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले यस विपद्लाई सामान्य अतिवृष्टि मात्र नभई 'श्रृङ्खलाबद्ध विपद्'का रूपमा लिँदै तथ्यपरक अनुसन्धानका लागि यो कदम चालेको हो।

समितिको संरचना

संयोजक: देवेश बेल्बासे (जल नीति तथा सुशासन विज्ञ)

सदस्यहरू: डा. नरेन्द्रमान शाक्य (जलविद्), डा. रिजनभक्त कायस्थ (ग्लेसियोलोजिस्ट), डा. उत्तमबाबु श्रेष्ठ (रिमोट सेन्सिङ विशेषज्ञ), डा. मेघराज धिताल (भूगर्भविद्), डा. हरि पण्डित (जलविद्युत् पूर्वाधार विज्ञ) र अनिल पोखरेल (विपद् जोखिम न्यूनीकरण विज्ञ)।

अध्ययनका मुख्य उद्देश्यहरू

कारणको खोजी: बाढीको वास्तविक उद्गमस्थल, भौतिक प्रक्रिया र तल्लो तटीय क्षेत्रसम्म कसरी विपद् फैलियो भन्ने शृङ्खलाबद्ध कारणको पहिचान गर्ने।

जलवायु परिवर्तनको भूमिका: यस विपद्मा मानवजनित जलवायु परिवर्तन र गैर-जलवायुगत (भूगर्भीय, हिमनदीय आदि) कारणहरूको योगदान कति थियो भन्ने वैज्ञानिक मूल्याङ्कन गर्ने।

पूर्वाधार सुरक्षा र पूर्वतयारी: ऊर्जा तथा जलविद्युत् पूर्वाधारमा पुगेको क्षतिबाट पाठ सिक्दै भविष्यका लागि जलविद्युत् उत्थानशीलता (Resilience) बढाउने उपाय सिफारिस गर्ने।

अध्ययन प्रक्रिया र समयावधि

समयावधि: समितिलाई अध्ययन सम्पन्न गर्न २ महिनाको समयसीमा दिइएको छ।

कार्यविधि: अध्ययन तीन चरणमा हुनेछ। स्थलगत निरीक्षण, ड्रोन तथा स्याटेलाइट प्रविधिको प्रयोगका साथै भोटेकोशीको सीमापार प्रकृतिका कारण चीनतर्फ उपलब्ध वैज्ञानिक तथ्यांकसमेत विश्लेषण गरिनेछ।

यस अध्ययनले घटनाको यथार्थ विवरण बाहिर ल्याउनुका साथै आगामी दिनमा हिमाली क्षेत्रका पूर्वाधार योजना र विपद् जोखिम न्यूनीकरणका लागि ठोस वैज्ञानिक आधार तयार गर्ने मन्त्रालयको विश्वास छ।