आज गोवर्द्धन, बली, गोरु र हली पूजा गरी तिहारको पाँचौँ दिन मनाइँदै

​काठमाडौँ, कात्तिक शुक्ल प्रतिपदा- यमपञ्चक अर्थात् तिहारको पाँचौँ दिन आज कात्तिक शुक्ल प्रतिपदाका अवसरमा गोवर्द्धन पर्वत, बली राजा, गोरु र हलीको पूजा आराधना गरी मीठा परिकार खान दिएर हर्षोल्लासपूर्वक मनाइँदै छ।

​वैदिक सनातन धर्मावलम्बीहरूले आजको दिन आफ्ना घरआँगन लिपपोत गरी गाईको गोबरबाट पर्वतको आकृति बनाई त्यसलाई गोवर्द्धन पर्वतका रूपमा श्रद्धापूर्वक पूजा गर्ने परम्परालाई निरन्तरता दिएका छन्। धर्मशास्त्रविद् प्रा. तोयराज नेपालका अनुसार द्वापरयुगमा भगवान् श्रीकृष्णले आफ्नो हत्केलाले गोवर्द्धन पर्वत उचाली इन्द्रको प्रकोपबाट गोकुलवासीलाई मुसलधारे वर्षाबाट बचाउनुभएको थियो। सोही ऐतिहासिक घटनाको सम्झनास्वरूप गोवर्द्धन पूजा गर्ने प्रचलन बस बसेको हो।

​नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अध्यक्ष सहप्रा. डा. पुरुषोत्तम भट्टराईले धार्मिक विधिअनुसार कात्तिक शुक्ल प्रतिपदाका दिन सूर्योदय भएको तिथिमा गोवर्द्धन पूजा गर्नुपर्ने शास्त्रीय विधान रहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ।
​बली, हली र गोरुको विशेष पूजा
​आजको दिन गोवर्द्धन पूजासँगै बली राजा, वर्षभरि अन्न उब्जाउन सहयोग गर्ने गोरु तथा हलीको समेत विशेष पूजा गरिन्छ।
​बली राजाको पूजा: भगवान् विष्णुले बली राजालाई यमपञ्चकका पाँच दिनसम्म मर्त्यलोक (पृथ्वी) मा शासन गर्ने अधिकार प्रदान गर्नुभएको धार्मिक विश्वास रहिआएको छ। यसै जनविश्वासका आधारमा तिहारमा खेलिने देउसी-भैलोमा ‘हामी त्यसै आएनौँ, बली राजाले पठाए’ भन्दै भट्याउने प्राचीन सांस्कृतिक परम्परा चलेको छ।

​गोरु पूजा: वर्षभरि खेतबारी जोतेर मानव समाजको हितका लागि निरन्तर सेवा गर्ने गोरुलाई आजकै दिन मीठा परिकार खान दिई सम्मान प्रकट गरिन्छ। सनातन संस्कृतिमा गोरुलाई देवाधिदेव महादेवको वाहन साँढेको रूपमा समेत मानी पूजा गर्ने गरिन्छ।

​हली तिहार: अन्नबाली उत्पादनमा अहम् भूमिका खेल्ने गोरु जोत्ने हली तथा समग्र कृषि कर्ममा अहोरात्र खटिने किसानहरूलाई समेत आजको दिन पूजा गरी मीठा परिकार खुवाउने गरिन्छ। यसै कारण आजको दिनलाई ‘हली तिहार’ का रूपमा पनि चिनिन्छ।

​यस पर्वले प्रकृतिप्रतिको कृतज्ञता, कृषि संस्कृतिप्रतिको सम्मान र आपसी सद्भावलाई थप प्रगाढ बनाउने विश्वास गरिएको छ।