DigiNepal · law
विवाहको उमेर २० वर्ष दफा ७०(१)(घ) · बहुविवाह स्वतः बदर दफा ७२ · विवाह दर्ता १५ दिनभित्र दफा ७६ · अदालती विवाह: २ साक्षी, १५ दिन बसोबास दफा ७७ · सम्बन्ध विच्छेद आधार दफा ९४–९५ · मेलमिलाप दफा ९७ · अंश/खर्च दफा ९९–१०१ · हदम्याद ३ महिना
विवाह (भाग-३, परिच्छेद-१): दफा ६७ — पुरुष र महिलाले उत्सव, समारोह, औपचारिक वा अन्य कार्यबाट एक अर्कालाई पति पत्नीको रूपमा स्वीकार गरेमा विवाह भएको मानिने; दफा ६८ विवाह स्थायी, अनतिक्रम्य, स्वतन्त्र सहमतिमा आधारित पवित्र सामाजिक तथा कानूनी बन्धन; दफा ६९ विवाह गर्ने स्वतन्त्रता र विवाह सार्वजनिक गर्नुपर्ने; दफा ७० विवाह हुन सक्ने अवस्था — दुवैको मञ्जुरी, हाडनाता करणीमा सजाय हुने नाता नभएको (जातीय/कुल चलनमा हुने नाता बाहेक), दुवैको वैवाहिक सम्बन्ध कायम नरहेको, र खण्ड (घ) बीस वर्ष उमेर पूरा भएको; दफा ७१ एचआईभी/हेपाटाइटिस बी जस्ता निको नहुने कडा रोग, नपुंसकता, गर्भवती, विवाहित आदि अवस्था लुकाई झुक्याएर विवाह गर्न नहुने, पीडितले बदर गराई क्षतिपूर्ति माग्न सक्ने; दफा ७२ स्वतः बदर — मञ्जुरी बिनाको, हाडनाताको, उमेर (दफा ७०(१)(घ)) विपरीतको, र वैवाहिक सम्बन्ध कायम रहँदै गरेको अर्को विवाह (बहुविवाह); दफा ७३ झुक्याई गरेको विवाह बदर गराउन सकिने; दफा ७४ शारीरिक सम्पर्कबाट शिशु जन्मिए विवाह भएको मानिने (जबरजस्ती करणी, उमेर नपुगेको वा बहुविवाह हुने अवस्थामा बाहेक); दफा ७५ बदर विवाहबाट जन्मिएको शिशुको हकमा असर नपर्ने; दफा ७६ विवाह दर्ता — पति पत्नीले कानून बमोजिम तोकिएको अधिकारी (विदेशमा नेपाली राजदूतावास/महावाणिज्य दूतावास) समक्ष निवेदन दिई दर्ता गराउनुपर्ने, निवेदन परेको पन्ध्र दिनभित्र दर्ता गरी प्रमाणपत्र दिनुपर्ने, दर्ता गर्न नमिल्ने भए सात दिनभित्र कारणसहित जानकारी; संहिता अघिको विवाह दर्ता नगरेकै कारण अमान्य नहुने; दफा ७७ दर्ताद्वारा विवाह — कम्तीमा दुई साक्षीसहित विवरण खुलाई जिल्ला अदालत (विदेशमा दूतावास) मा निवेदन, सो जिल्ला/देशमा कम्तीमा पन्ध्र दिन बसेको हुनुपर्ने; दफा ७८ सात दिनभित्र निर्णय; दफा ८१ विवाहिता महिलाले माइती, पति वा दुवैको थर प्रयोग गर्न सक्ने; दफा ८२ वैवाहिक सम्बन्ध अन्त्य हुने अवस्था; दफा ९२ हदम्याद तीन महिना। सम्बन्ध विच्छेद (परिच्छेद-३): दफा ९३ दुवैको मञ्जुरीले जहिलेसुकै; दफा ९४ पतिले — मञ्जुरी नलिई लगातार तीन वर्ष वा बढी अलग बसेमा, खान लाउन नदिएमा वा घरबाट निकालेमा, अङ्गभङ्ग वा ठूलो शारीरिक/मानसिक कष्ट दिएमा, अन्य पुरुषसँग यौन सम्बन्ध ठहरेमा; दफा ९५ पत्नीले — त्यस्तै आधार र थप पतिले अर्को विवाह गरेमा, अन्य महिलासँग यौन सम्बन्ध ठहरेमा, पत्नीलाई जबरजस्ती करणी गरेको ठहरेमा; दफा ९६ जिल्ला अदालतमा निवेदन; दफा ९७ अदालतले मेलमिलाप गराउने; दफा ९८ मेलमिलाप नभए सम्बन्ध विच्छेद गरिदिने, सम्झाउँदा पनि मञ्जुर नभए निवेदन परेको एक वर्षपछि; दफा ९९ पतिको कारणबाट सम्बन्ध विच्छेद हुँदा पत्नीले माग गरे पहिले अंशबण्डा, लामो समय लाग्ने भए मासिक खर्च; दफा ९४(ख),(ग),(घ) को आधारमा भएकोमा पति अंश/खर्च दिन बाध्य नहुने; दफा १०० अंशको सट्टा एकमुष्ठ वा मासिक/वार्षिक रकम; दफा १०१ खान लाउने खर्च (अर्को विवाह गरे वा पत्नीको आम्दानी बढी भए नपाउने); दफा १०२ लिखित सहमति भए सोही बमोजिम (नाबालकको हित विपरीत हुन नहुने); दफा १०४ हदम्याद तीन महिना। EN: Marriage requires mutual consent, no prohibited (incest) relationship, no existing marriage, and both parties aged 20 (s.70). Marriages without consent, within prohibited degrees, under age or bigamous are automatically void (s.72). Marriage must be registered with the designated official (or a Nepali embassy abroad), who must register it within 15 days or give reasons within 7 days (s.76). Court marriage by registration is made at the District Court with at least two witnesses and 15 days' residence (s.77), decided within 7 days (s.78). Divorce is available any time by mutual consent (s.93), or on grounds such as 3+ years' separation without consent, being thrown out or denied maintenance, serious cruelty or adultery; for wives also the husband's second marriage or marital rape (s.94–95). The petition goes to the District Court, which first tries reconciliation; if that fails the court grants divorce, and if a party still refuses it grants divorce one year after filing (s.96–98). Partition or maintenance for the wife comes before divorce (s.99–101). Limitation: 3 months (s.92, s.104). Source: lawcommission.gov.np/content/13455